Wat is sociaal werk en wat is de rol van Sociaal Werk Nederland?
Sociaal Werk Nederland is de brancheorganisatie voor sociaal werk (voorheen: welzijnswerk, maatschappelijk werk).

Sociaal werk bevordert het welzijn van buurtbewoners en bouwt mee aan een prettige samenleving.
Sociaal werkers helpen mensen die het niet meer helemaal zelf redden of buiten de boot dreigen te vallen. Het sociaal werk signaleert, verheldert de vraag en gaat samen met mensen aan de slag om weer greep op het eigen leven te krijgen. Dat doen sociaal werkers samen met bewoners zelf, vrijwilligers, actieve burgers en andere professionals in aanpalende vakgebieden, zoals GGZ, VGN, ouderenzorg, GGD, politie en onderwijs.

Sociaal werkers werken in de directe leefomgeving van burgers. Ze zijn het eerste aanspreekpunt voor de alledaagse problemen die mensen ervaren. Sociaal werkers werken in en naast wijkteams. Ze maken sociale verbindingen in de wijk, versterken netwerken en ondersteunen buurtinitiatieven. Zo dragen ze bij aan veiligheid en samenhang in een buurt. Sociaal werkers organiseren vrijwilligerswerk, jongerenwerk, kinderwerk en faciliteren ontmoetingen in buurthuizen, jongerencentra en dagbesteding voor kwetsbare bewoners. Ze haken aan bij wat mensen wèl kunnen: iedereen kan wat.

Zowel MBO- als HBO- scholen bieden opleidingen die sociaal werkers voorbereiden op de theorie en praktijk. Nederland telt zo’n 55.000 sociaal werkers. “Het sociaal werk is een vak waar niet voor niets een stevige opleiding aan vooraf gaat. Sociaal werkers moeten echt het gesprek aan kunnen gaan, vertrouwen wekken en kunnen netwerken met verschillende partijen om dingen voor elkaar te krijgen voor de mensen die dit steuntje nodig hebben. Je moet stevig in je schoenen staan. Een bepaalde attitude hebben.", Marijke Vos, voorzitter Sociaal Werk Nederland. 

Met deze omschrijving komen we erg dicht in de buurt van de engelstalige definitie van sociaal werk: "Social work is a practice-based profession and an academic discipline that promotes social change and development, social cohesion, and the empowerment and liberation of people. Principles of social justice, human rights, collective responsibility and respect for diversities are central to social work. Underpinned bij theories of social work, social science, humanities and indigenous knowledge, social work engages people and structures to adress life challenges and enhance wellbeing."

Waarom is het sociaal werk belangrijk?
Het sociaal werk ondersteunt honderdduizenden Nederlanders om uit een dal te komen. Dit doen sociaal werkers heel duidelijk, concreet en met netwerken in de wijk. Sociaal werkers spelen een belangrijke rol binnen de signalering van problemen, bieden oplossingen, begeleiding en nazorg.

Marijke Vos benadrukt de gevolgen als dat steuntje wegblijft: “Sociaal werk is belangrijk omdat er mensen zijn die het niet volledig op eigen kracht redden in onze maatschappij. Met een tijdelijk of structureel steuntje in de rug redden ze het uiteindelijk vaak wel. Zonder dat kan het fout gaan, ze kunnen geïsoleerd raken, gezondheidsklachten krijgen en in grote problemen verwikkeld raken. Sociaal werkers bieden in het dagelijks leven ondersteuning, zodat deze mensen zelf weer actiever worden en gaan participeren.”

Thema’s waar sociaal werkers mee te maken kunnen hebben:

Armoede en schulden
Armoede is de basis van bijna alle sociale problemen. In Nederland hebben meer dan een miljoen huishoudens serieuze, problematische schulden opgebouwd. Deze problemen staan meestal niet op zichzelf en hebben vaak vergaande gevolgen. Sociaal werkers pakken ook die andere problemen aan. Ze werken daarin samen met andere professionals in de omgeving. Sociaal Werk Nederland werkt onder meer met het programma Armoede en Schulden aan een landelijke aanpak voor effiënter armoede- en schuldenbeleid.

Gezondheid
Sociaal maakt gezond. Eenzaamheid groeit gestaag binnen onze samenleving. Meer dan een miljoen Nederlanders voelt zich eenzaam. Sociaal werkers signaleren en initiëren projecten om eenzaamheid tegen te gaan. Wat ook toeneemt is het aantal verwarde personen op straat. Sociaal werkers bedenken initiatieven om deze personen op de juiste plekken te krijgen. Problemen maken ongezond: problemen snel signaleren, er direct op acteren en de schade beperken is een taak van sociaal werk. Daarom werkt Sociaal Werk Nederland aan landelijek lossingen voor armoedestress, huiselijk geweld, opgroeien in armoede en gebrekkige integratie.

Vluchtelingen en integratie
“In de toekomst komen er alleen maar meer vluchtelingen deze kant op vanwege de grote verschillen tussen arm en rijk in de wereld. Vragen die bij het sociaal werk liggen zijn: hoe kun je hun integratie bevorderen? Hoe krijgen kinderen een goede rol binnen onze samenleving? Hoe gaan we om met spanningen in wijken tussen bevolkingsgroepen? De tweedeling tussen mensen is aan het toenemen. Een groeiende groep mensen voelt zich niet gehoord of gezien. Juist sociaal werkers kunnen hier van grote betekenis zijn”, aldus Marijke Vos. Ook polarisatie en radicalisering van jongeren is een actueel probleem. Sociaal werkers kunnen een cruciale rol spelen door de lokale samenleving positief te stimuleren, te werken aan integrale integratie, draagvlak en buurtbinding en door vroeg-signalering.  

Jeugd en opvoeding
Ieder kind heeft het recht om gestimuleerd te worden in talenten en opgroeien. Ook als  een gezin steeds losser komt te staan van de samenleving, en hulp van buitenaf nodig is. Te denken valt aan verslaving, huiselijk geweld, GGZ-problematiek, schulden en armoede. Sociaal werkers doorzien die meervoudige problematiek, kennen de personen en spelen hier professioneel concreet op in. Sociaal werkers werken samen in jeugdteams, buurtteams, met onderwijs, in het veiligheidshuis. Sociaal Werk Nederland verbindt landelijk thema's als peuterspeelzaalwerk en VVE, opvoedondersteuning en buurtwerk aan armoedeproblematiek en bestrijding huiselijk geweld. Zo bouwen we aan een betere basis voor kinderen van nu,

Participatie
Iedereen telt voor de sociaal werker. Samen met de cliënt, werkloze buurtbewoner of eenzame oudere, gaat de sociaal werker op zoek naar mogelijkheden in de wijk. Er is altijd wel iemand, een bedrijf of een instantie die de inzet van die cliënt kan plaatsen. Sociaal werkers zijn regelaars. Ze koppelen talenten en mensen. Ze kennen de sociale kaart en de juiste spelers in de wijk. Ze bedenken lokaal nieuwe samenwerkingsverbanden en ontmoetingsplekken. Landelijk schakelt Sociaal Werk Nederland met GGZ, VGN, MEE, RIBW en vele anderen.

Enkele feiten op een rij
Uit recente cijfers blijkt dat een miljoen Nederlanders zich eenzaam voelt, 421.000 kinderen opgroeien in armoede, honderdduizenden vluchtelingen moeten integreren, ruim 65.000 incidenten geregistreerd zijn waar verwarde personen bij betrokken waren en bijna 350.000 jongeren te maken hebben met jeugdhulp. En de bevolking vergrijst snel; in 2040 telt Nederland 4,7 miljoen 65plussers. Sociaal werkers blijven broodnodig. Ook voor de 9000 zwerfjongeren, 66.000 verdwenen jongeren, En voor die één op de vijf huishoudens die  risicovolle schulden of problematische schulden heeft, of in een schuldhulpverleningstraject zit.
 
Wat is de rol van Sociaal Werk Nederland?
Sociaal Werk Nederland (voorheen de MOgroep) is de brancheorganisatie voor sociaal werk. De ruim 600 leden van Sociaal Werk Nederland zijn actief in het brede sociale domein. Onze leden zijn heel divers: van ‘allesbieders’ tot organisaties die zich toespitsen op bijvoorbeeld ouderenwerk of voorschoolse voorzieningen. Sommige werken binnen één gemeente, andere bedienen er meerdere. Ook kennis- en adviesorganisaties en landelijke koepels op deze terreinen zijn lid.

Sociaal Werk Nederland schept als werkgeversvereniging de voorwaarden waaronder onze leden hun werk optimaal kunnen doen. Denk aan het realiseren van de cao, kwaliteit- en professionaliseringsslagen maken. We organiseren trainingen rond nieuwe wetgeving en arbeidsmarktvoorwaarden. De juristen van Sociaal Werk Nederland bieden betaalbare juridische dienstverlening. En we bieden een groot netwerk, profileren de branche profileren en verrichten lobbywerkzaamheden.  

Sociaal Werk en de lobby
De branche voor sociaal werk is financieel direct afhankelijk van de beslissingen van onze overheid. Door de decentralisatie is die taak overgegaan van het rijk naar de gemeente. De dienstverlening wordt voor een belangrijk deel gefinancierd door gemeenten.
“Zo ligt er continu een lobby-taak voor Sociaal Werk Nederland om de sociale preventie hoger op de agenda te krijgen bij de politiek en andere spelers in het sociaal domein. En daarbuiten...We zien dat veel van onze mensen in de branche wel wat hulp kunnen gebruiken. Bezuinigingen zijn geen optie. Zo nodigen we Kamerleden uit om met ons op werkbezoek te gaan, om het werk ook zichtbaar voor hen te maken. Wij gaan de barricade op zodat sociaal werkers hun werk kunnen doen.” – Marijke Vos.   

Sociaal werk op de kaart
Om een professionaliseringsslag te maken is het belangrijk dat het sociaal werk goed op de kaart komt te staan. Bij beleidsmakers, gemeenten die het sociaal werk inkopen en eigenlijk 'heel Nederland, oftewel: de participatiesamenleving'. Sociaal Werk Nederland voert campagne om dit voor elkaar te krijgen.

Ondanks het feit dat de opleidingen sociaal werk door Mbo- en Hboscholen worden aangeboden, wordt het vakmanschap nog niet door iedereen (h)erkend. Eigen kracht en de neiging om vrijwilligers in te schakelen mag niet ten koste gaan aan de kwaliteit van hulp en ondrsteuning die profesisonals bieden. “Het Sociaal werk moet beter op de agenda komen als onmisbaar en uniek beroep. Het is een belangrijk, ingewikkeld en onderschat vak waar mensen trots zijn mogen zijn. Wees trots op wat je doet!”, Marijke Vos.

Bij deze missie hoort het zichtbaar maken van sociaal werk in de maatschappij. Wat je niet ziet bestaat immers niet. Daarbij heeft Sociaal Werk Nederland vanaf 2017 een focus op de thema’s die in dit artikel zijn benoemd. Marijke Vos: “Met Sociaal Werk Nederland laten wij voortdurend zien waarom sociaal werk belangrijk is. Vooral willen we laten zien wat het voor mensen en de maatschappij betekent.

Samenbrengen
Ondanks de vele verschillen binnen de branche, zoekt Sociaal Werk Nederland ook naar de verbindende factoren. Sociaal Werk Nederland brengt organisaties binnen de sociaal werk branche bijeen om te inspireren, kennis te delen en te innoveren. Dit gebeurt zowel offline via bijeenkomsten als online via bijvoorbeeld ons platform www.sociaalwerknederland.nl
 
Met welke onderwerpen houden onze leden zich bezig?
Veel van onze leden hebben in de praktijk te maken met complexe cliëntproblemen, zoals schulden & armoede, probleemjongeren, radicalisering, eenzaamheid en participatievraagstukken. Ze werken met ouderen, jongeren, gezinnen die afdwalen van de maatschappij. Ze houden zich bezig met beschut werk, peuterspeelzalen of vluchtelingenhulp. De thematiek is divers, maar zij houden zich allemaal bezig met het ondersteunen van mensen die buiten de maatschappij staan of overboord dreigen te vallen.  

Ontwikkelingen sociaal werk
Gemeenten zijn per 2015 verantwoordelijk geworden voor jeugdzorg, arbeidsparticipatie, zorg aan langdurig zieken en ouderen. Er zijn niet alleen taken en middelen naar gemeenten overgedragen, maar er wordt ook van gemeenten verwacht dat ze een transformatie realiseren: integraal werken in het sociale domein, burgers op maat ondersteunen en meer laten participeren in de maatschappij. Deze beweging gaat gepaard met bezuinigingen. Deze ontwikkelingen zijn van grote invloed op de inhoud en organisatie van het sociaal werk.

Voor sociaal werkers betekent het onder andere meer stimuleren van zelfredzaamheid, sociale netwerken, maatwerk, samenwerken met andere disciplines in o.a. wijkteams.

Organisaties voor sociaal werk zien een verbreding van de markt in het sociaal domein, nieuwe toetreders, een sterkere regierol van gemeenten, meer concurrentie maar óók meer samenwerking, meer aanbestedingen en een verschuiving van middelen. Zij worden uitgedaagd tot het bieden van vernieuwende oplossingen voor maatschappelijke vraagstukken. 

Nederland telt zo’n 55.000 mensen die binnen het sociaal werk domein werken. Maar het aantal banen in de branche is in de afgelopen jaren gedaald. Sinds 2008 is de branche met een kwart gekrompen. Vanaf 2014 is het aantal banen afgenomen met 6000 arbeidsplaatsen. En dat terwijl in veel andere branches het aantal banen weer toeneemt. De exacte redenen van deze afname zijn niet helemaal duidelijk, maar dat de decentralisatie een rol speelt lijkt logisch.

De branche is sterk aan het professionaliseren. Kwaliteitskaders, keurmerken en het Beroepsregister Sociaal Werk zorgen ervoor dat sociaal werkers steeds beter voorzien worden van de gereedschappen die zij nodig hebben om hun werk goed te kunnen doen. Sociaal Werk Nederland is een van de spelers die achter de schermen hard werkt aan kwaliteit en professionalisering.

Een van de eigenschappen die veel sociaal werkers hebben is bescheidenheid. Maar het besef groeit dat we als stem van de bewoners, met elkaar de urgentie en opbrengst van het sociaal werk zichtbaar moeten maken. Sociaal Werk Nederland speelt hierbij een rol. Ervaringsverhalen, blogs, vlogs, maken duidelijk dat de sociaal werker onmisbaar is in de buurt, de wijk, de stad, het land en echt het verschil kan maken voor mensen.

Juist nu is sociaal werk belangrijk!
Er wordt veel van burgers verwacht in Nederland en samenleven moet je wel organiseren. Nu het economisch beter gaat in ons land is het tijd om ook in kwetsbare wijken de mensen echt mee te laten doen. Dat betekent ook: investeren in het werken in de haarvaten van buurten. Dat werk staat flink onder druk.

Uitsluiting wordt systematisch gevoed door armoede, schulden, slechte buurten en gebrekkige opvoeding, kansloos zijn op de arbeidsmarkt of niet geïntegreerd zijn. De grootste uitdaging nu is om de armoede en veiligheidsproblemen te voorkomen en dus te investeren in preventie. En in integratie. 

Sociaal werkers werken preventief aan verbondenheid door hun dagelijkse buurtwerk. Ze bouwen vertrouwen op, door er te zijn en te handelen. Marijke Vos: ‘iedereen kan iets. We moeten burgers perspectief bieden en motiveren om mee te draaien. Ook bij armoede, ziekte, werkloosheid en andere grote problemen.’

Lees ook het artikel uit Sprank januari 2017 in de bijlage

Home
Wie zijn we
Wat doen we
Actueel
Thema'sVraag & AntwoordPoll Inloggen
Ik wil delen:
Sluiten