Nieuwsbericht

LVB herkennen is cruciaal voor indicatie

Janina van der Zande
25 september 2017 | 3 minuten lezen

Bij ongeveer 15% van de Nederlandse bevolking is er sprake van een lichte verstandelijke beperking (LVB). We spreken van een LVB bij een IQ tussen de 50-70 en bijkomende problemen in de sociale en emotionele ontwikkeling. Ook mensen die formeel zwakbegaafd zijn (met een IQ tussen de 70 – 85) worden vaak gerekend tot de groep mensen met LVB omdat zij vaak dezelfde problemen ervaren. 

De kans dat je als sociaal werker een cliënt treft met LVB is dus aanzienlijk. Mensen met LVB kampen vaker met psychische en psychosociale problemen en zijn daardoor oververtegenwoordigd in de groep mensen die langdurige, gespecialiseerde zorg nodig heeft.

Gevolgen uitblijven diagnose
Het niet herkennen van de LVB kan ertoe leiden dat mensen overschat worden, onvoldoende zorg krijgen, zich aan zorg onttrekken en steeds verder afglijden met alle gevolgen van dien. 

Een lichte verstandelijke beperkingen heeft namelijk niet alleen invloed op hoe goed iemand kan leren. Mensen met LVB lopen gewoonlijk ook achter in de sociaal-emotionele ontwikkeling. 

Vaak ligt de ontwikkelingsleeftijd nog lager dan de cognitieve leeftijd. Zo kan een cliënt de kalenderleeftijd van 22 hebben, de cognitieve vermogens van een 13-jarige en de ontwikkelingsleeftijd van een 6-jarige. Bij deze persoon is er dus een groot verschil tussen wat hij kan ( wat een 13-jarige kan) en wat hij aan kan (wat een 6-jarige aan kan). 

Hoe herken je LVB en hoe ga je ermee om?
In gesprek met iemand met een licht verstandelijke beperking vallen er verschillende zaken op, bijvoorbeeld in taalgebruik, concentratie en gedrag van de cliënt. 

Taalgebruik 

  • Woorden worden op een onjuiste manier of in onjuiste context gebruikt. Vaak gaat het om termen die veelvuldig in de hulpverlening gebruikt worden. De cliënt heeft de woorden vaak gehoord maar kent de betekenis niet. 
  • De cliënt herhaalt vaak jouw exacte woorden of kopieert jouw gedrag. 
  • Grapjes en uitdrukkingen worden letterlijk opgevat of helemaal niet begrepen. Dit kan ook achterdocht of boze reacties opwekken bij de cliënt. 

Tips voor het gesprek 

  • Controleer of de cliënt je begrijpt door hem in zijn eigen woorden te laten herhalen wat je hebt gezegd of gevraagd.
  • Gebruik eenvoudige woorden en korte zinnen. 
  • Gebruik geen kinderachtige taal, geen verkleinwoorden en geen kinderlijk stemmetje. Iemand met een lage ontwikkelingsleeftijd is wel een volwassen persoon en wil ook als zodanig benaderd worden. 
  • Zorg dat je verbale en non-verbale boodschap overeenkomen. Ga bijvoorbeeld niet lachen bij een serieuze opmerking. 

Structuur en concentratie 

  • De cliënt laat veel stiltes vallen en heeft veel tijd nodig alvorens een antwoord te geven. 
  • Hij vertelt verhalen die warrig overkomen of worden niet in chronologische volgorde verteld. 
  • De cliënt is snel afgeleid of raakt snel vermoeid tijdens het gesprek. 
  • De antwoorden die hij geeft zijn kort en beperkt. Bijvoorbeeld voornamelijk met ja of nee. De cliënt heeft moeite om zelf voorbeelden te geven.

Tips voor het gesprek 

  • Stel concrete vragen. Dus niet: “kun je goed voor jezelf zorgen?” maar “wanneer heb je voor het laatst groente gegeten?”, “hoe vaak per week ga je onder de douche” etc. 
  • Durf door te vragen totdat je zeker weet dat je een goed beeld en juiste informatie hebt. Vraag bijvoorbeeld over het eten: “wat voor groente was dat dan?”, “waar heb je die groente dan gekocht?” of “hoe heb je het klaargemaakt?” 
  • Laat regelmatig stiltes vallen. Geef de cliënt de tijd om informatie te verwerken. 
  • Herhaal regelmatig. 

Gedrag 

  • De cliënt vertoont ongepast sociaal gedrag. Bijvoorbeeld overdreven amicaal of de cliënt heeft duidelijk geen gevoel voor persoonlijke afstand. 
  • De cliënt is ongeremd in de emoties. Voor je gevoel reageert hij overdreven boos of verdrietig. 
  • Het valt op dat de cliënt veel moeite heeft met verandering. Bijvoorbeeld als de afspraak wordt verzet of er zou eigenlijk iemand anders komen. Daarvan kunnen cliënten met LVB behoorlijk van slag raken. 


Lees het volledige artikel

Lid wordenContact