Nieuwsbericht

Participatiesamenleving? Bezuinigingen ondermijnen eigen kracht burgers

17 september 2013 | 3 minuten lezen

Het Kabinet wil zorg dichtbij de burger organiseren. Burgers worden geacht minder en later een beroep te doen op zorg. Ze moeten meer zelf doen, met behulp van vrijwilligers en hun eigen netwerk. Welzijnsorganisaties houden door de bezuinigingen te weinig beroepskrachten over om vrijwilligers te begeleiden. Daardoor wankelt de pijler onder het Kabinetsbeleid van de decentralisaties en 'Participatiesamenleving'. Het ondersteunen van ‘eigen kracht en sociale netwerken van burgers’ is in geding.

In combinatie met de bezuinigingen en transities wordt van burgers meer ‘eigen kracht’ verwacht. Het recht op zorg verandert. Sociale netwerken en vrijwilligers moeten inspringen. Recente cijfers van Sociaal Werk Nederland (voorheen de MOgroep) laten zien dat de rek er uit is bij welzijnsorganisaties die vrijwilligerswerk organiseren. Ze kunnen de stijgende vraag naar begeleiding van vrijwilligers het ondersteunen van die eigen kracht nog nauwelijks aan.

Gemeenten hebben een voorschot genomen op de bezuinigingen en deze al ingeboekt. Er is en wordt zwaar gekort op welzijnswerk. Het Coelo berekende dat gemeenten de komende jaren een begrotingsgat van zes miljard hebben. Gemeenten moeten hun uitgaven beperken. De druk op wijkvoorzieningen en vrijwilligerswerk zullen verder toenemen.

Nederland werkt aan een grote omslag in het sociaal domein
Ontzorgen, inschakelen van vrijwilligers en meer zelf doen. Sociaal werk Nederland is ervan overtuigd dat gemeenten via een integrale aanpak met minder geld betere zorg kunnen bieden. Door de bezuinigingen staan wijkvoorzieningen en ondersteuning van vrijwilligers echter onder druk. Juist deze voorzieningen zijn cruciaal om met laagdrempelige, goedkope vroeghulp de transities waar te maken. De ingeboekte bezuinigingen, alleen al voor de drie decentralisaties bijna drie miljard euro, maken het gemeenten wel bijzonder moeilijk om deze ambitie te realiseren. De continuïteit van  vrijwillige inzet, ondersteund door professionals dient gewaarborgd te worden.

Quickscan
Door bezuinigingen is de branche sinds 2008 met een kwart geslonken. Sociaal Werk Nederland hield een QuickScan onder welzijnsorganisaties, over de vraag naar vrijwilligers en of er nog voldoende capaciteit is om vrijwilligers te begeleiden.

Uit de QuickScan blijkt dat de vraag naar vrijwilligers sterk stijgt; dat er minder capaciteit is voor begeleiding; dat de cliënten die hulp van vrijwilligers nodig hebben zwaarder zijn en meer problemen hebben. En bovendien structurele hulp nodig hebben. Organisaties komen knel te zitten. De vraag naar inzet van vrijwilligers gaat nu ten koste gaat van innovatie en voorbereiding op de transities, sociaal cultureel werk en de kwaliteit van de hulp.

450 van de 750 lidorganisaties van Sociaal Werk Nederland hebben vrijwilligerscentrales of werken met vrijwilligers. Daar werken nu 125.000 vrijwilligers begeleid door 2.000 sociaal werkers: gemiddeld één (parttime) betaalde kracht op 60 vrijwilligers. Sociaal Werk Nederland waarschuwt voor het wegvallen van deze pijlers onder de decentralisaties van taken van het Rijk naar gemeenten: de transities van Jeugdzorg, AWBZ naar Wmo en de participatiewet.

Marijke Vos, bestuursvoorzitter Sociaal Werk Nederland: “We hebben te maken met een grote vraag naar vrijwilligers en ondersteuning van mantelzorg om steeds ingewikkelder cliënten te begeleiden bij thuiswonen, schulden, opvoedproblemen en eenzaamheid. Mensen met meer problemen. Met een psychiatrische achtergrond, verstandelijk gehandicapt, kwetsbare ouderen. Daar kun je niet zomaar een willekeurige onervaren vrijwilliger heen sturen. Er dreigt een spiraal omlaag: minder beroepskrachten voor meer vrijwilligers, die steeds ingewikkeldere cliënten moeten helpen. Want ook met een handicap of beginnende dementie moet je langer zelfstandig blijven. De schaarse professionals concentreren zich op de zware gevallen, waardoor lichtere problemen en zaken als opbouwwerk en activiteiten onvoldoende aandacht krijgen. Buurtbewoners en vrijwilligers worden kwaad op de resterende beroepskrachten omdat ze zich in de steek gelaten voelen.”

Sociaal Werk Nederland betwijfelt of de transities op deze wijze verantwoord gerealiseerd kunnen worden.

Zie voor het Coelo-rapport hier.
Zie ook de site van Sociale Vraagstukken met blog van Marijke Vos.
Voor relevante informatie uit de Rijksbegroting en de prinsjesdagstukke zie dit bericht op Platform Sociaal Werk Nederland. En in Trouw het stuk van Evelien Tonkens: investeer in de Participatiemaatschappij.
Op Sociale Vraagstukken het artikel Grenzen aan de Informele Zorg van Alice de Boer en Mirjam de Klerk van het Sociaal en Culturele Planbuerau SCP. Over vrijwilligers, eigen kracht en de vraagverlegenheid.

Lid worden